Kreta
Najwcześniejsze wzmianki o wyspie pochodzą z XVIII w. p.n.e., z tekstów syryjskich, gdzie jest nazywana „Kaptara”.
Obecna nazwa została po raz pierwszy poświadczona w XV wieku p.n.e. w mykeńskich tekstach greckich, pisanych pismem linearnym B.
W starożytności nazwa Kreta pojawia się w Odysei Homera.
Sugeruje się, że nazwa pochodzi od starogreckiego słowa „κραταιή”, co oznacza: silny lub potężny. Rozumując w ten sposób, sprawdza się przekonanie, że Kreta była najsilniejszą wyspą w czasach starożytnych.
Jest największą i najbardziej zaludnioną Grecką wyspą, 89 co do wielkości na świecie i piątą na Morzu Śródziemnym, po Sycylii, Sardynii, Cyprze i Korsyce.
Kreta obejmuje powierzchnię około 8450 km2 i linię brzegową o długości 1046 km. Ma kształt wydłużony, zajmuje 260 km długości, około 60 km w najszerszym i zaledwie 12 km w najwęższym miejscu.
Od północy graniczy z Morzem Egejskim i Morzem Kreteńskim, a od południa z Morzem Libijskim.
Jest najbardziej wysuniętą na południe grecką wyspą, stąd często uznawana jest za najcieplejszy region Grecji. W ostatnich latach powstaje myśl by Kreta była wyspa otwartą cały rok.
Stolicą i największym miastem jest Heraklion.
Od 2 700 do 1 420 r. p.n.e., Kreta była centrum pierwszej, zaawansowanej cywilizacji Europy, zwanej minojską. Później wypartą przez mykeńską, wprowadzoną przez Achajów przybyłych z Grecji kontynentalnej. W kolejnych okresach Kreta była rządzona przez Rzym, Cesarstwo Bizantyjskie, Arabów Andaluzyjskich, ponownie przez Bizancjum, następnie przez Republikę Wenecką i Imperium Osmańskie.
W 1898 roku Kreta, której mieszkańcy od dawna pragnęli przyłączenia się do państwa greckiego, uzyskała autonomię pod rządami Osmanów, formalnie stając się Państwem Kreteńskim. W grudniu 1913 roku Kreta stała się częścią Grecji.
Kreta jest wyspą górzystą, z najwyższym szczytem – górą Ida (2456 m n.p.m.), oraz pasmem Gór Białych z 30 szczytami o wysokości powyżej 2000 m n.p.m.
Szczyty górskie poprzecinane są wąwozami, których na Krecie jest od 80 do 90. Najsłynniejszy wąwóz Samaria jest wpisany na listę Światowego Rezerwatu Biosfery.
Gospodarka opiera się głównie na turystyce, choć rolnictwo odgrywa również ważną rolę. Kreta jest jedną z niewielu, greckich wysp, która jest w stanie utrzymać się bez przemysłu turystycznego.