Nie jest znana nazwa osady z czasów jej zamieszkania. Wiadomo natomiast, że odkryte ruiny pochodzą z czasów minojskich, a dokładniej z okresu między 1550 a 1450 r. p.n.e. Wykopaliska są przykładem dobrze zachowanej osady średniej wielkości, dlatego nazywano je „Pompejami minojskiej Krety”. Gournia położona na niewielkim wzgórzu, blisko morza, jest mija podczas podróży do Jerapetry.
Pierwsi mieszkańcy osiedlili się około 2300 r. p.n.e., czyli we wczesnym okresie minojskim.
Do dziś zachowały się pozostałości z czasów środkowominojskich, czyli z lat około 2000–1600 p.n.e. Pod koniec tego okresu wzniesiono pałac.
Cała osada, podobnie jak inne ośrodki minojskie na Krecie, została zniszczona w 1450 p.n.e. Pięćdziesiąt lat później nastąpił okres „ponownego zasiedlenia” przez Achajów z Myken, którzy podbili całą wyspę.
Osada została ostatecznie opuszczona około 1200 p.n.e.
Podobnie jak inne pałace minojskie, miasto nie było obwarowane.
Zabudowania podzielone były dwiema głównymi ulicami przecinającymi się pod katem prostym. Z uwagi na wyżynny teren, często miały stopnie dla wyrównania różnicy poziomów terenu. Drogi podłączone były do systemu kanalizacyjnego.
Odkopanych zostało siedem, dwupiętrowych budynków, z których największy ma wymiary 5×5 metrów. Domy najczęściej były pogrupowane, połączone wspólną ścianą zewnętrzną. Na piętro, gdzie znajdowała się rezydencja, można było wejść schodami zewnętrznymi. Do dziś zachowały się pomieszczenia magazynowe i warsztatowe na parterze oraz piwnice, do których prowadziły drewniane schody. Ściany dolnej części budynku były kamienne, natomiast piętro zbudowane było z surowej cegły.
Gournia przybliża obraz codziennego życia Minojczyków. Badania archeologów i odkryte znaleziska potwierdziły, że mieszkańcy zajmowali się rolnictwem, hodowlą zwierząt, rybołówstwem, garncarstwem a także tkactwem.
Okryto także luksusowe naczynia takie jak ryta i naczynia ceremonialne.
Pałac, który był siedzibą lokalnego władcy, znajdował się na szczycie wzgórza. Było to centralne miejsce osady. Prawdopodobnie znajdowało się tu także targowisko.
Po południowej stronie pałacu, na schodach w kształcie litery L, zasiadali mieszkańcy by obserwować ceremonie religijne.
Za schodami odkryto małe pomieszczenie w którym prawdopodobnie składano ofiary z byka oraz inne ofiary dla bóstw.
Wnętrze pałacu nie jest dobrze zachowane. Wiadomo, że na parterze znajdowały się liczne pomieszczenia urzędowe oraz magazyny. Na piętrze natomiast były przestronne komnaty.
Centralna sala pałacu była oddzielona od dziedzińca szeregiem kolumn drewnianych ustawionych na przemian z kamiennymi pilastrami o przekroju prostokątnym.
Na północ od pałacu znajdowało się niewielkie sanktuarium poświęcone minojskiej bogini węży. Prowadziła do niego kamienna uliczka. Świątynia był niewielka, bo w planie mierzyła zaledwie 3×4 metry.