Powiązane linki

Pałac w Knossos na Krecie

W odległości około 5 km na południowy wschód od Heraklionu leży Knossos, największy, najważniejszy i najbardziej imponujący ośrodek cywilizacji minojskiej. Zbudowany na sztucznym wzgórzu, zajmował powierzchnię 22 000 m².

Choć miasto było nieprzerwanie zamieszkane od końca VII tysiąclecia p.n.e. to pierwszy pałac powstał około 2.000 roku p.n.e. i był siedzibą króla Minosa.

Szczyt rozwoju przypadł na okres między 2.000 a 1.350 rokiem p.n.e. Był to wówczas główny i najludniejszy ośrodek Krety. Zaczęto stosować zaawansowane technologie w rolnictwie takie jak np. narzędzia kamienne i ciężarki tkackie. Mieszkańcy stali się producentami, rolnikami i pasterzami, a populacja osady szacuje się na 1.000–2.000 mieszkańców.

Około 1.900 r. p.n.e., przez silne trzęsienie ziemi, został zniszczony tzw. pierwszy pałac. Praktycznie natychmiast został odbudowany. Ponowne zniszczenie nastąpiło w 1.700 r. p.n.e., w wyniku ponownego trzęsienia ziemi i znów został odbudowany.

Nowy, tzw. drugi pałac zyskał większą powierzchnię i okazałość, chociaż zachował podobny rozkład pomieszczeń. Postawiono luksusowe domy, pensjonaty z minojską infrastrukturą. Szacuje się, że w latach 1.700 do 1.450 r. p.n.e. liczył około 25.000 do 28.000 mieszkańców.

W 1.450 roku p.n.e. wszystkie pałace minojskie na Krecie, z wyjątkiem Knossos, zostały zniszczone i opuszczone. W mieście osiedlili się Achajowie z Myken którzy podbili całą Kretę. Korzystali ze wszystkich dobrodziejstw pałacu z którego kontrolowali całą wyspę.

Około 1.350 r. p.n.e. pałac doświadczył ostatniej poważnej katastrofy, która pozostawiła go w ruinie. Niewielkie jego fragmenty zostały odbudowane, ale przestał pełnić funkcję pałacu.

Ciekawostką okresu minojskiego jest fakt, że ani miasta, ani pałace nie były otoczone murem, jakby mieszkańcy nie bali się najeźdźcy.

Miasto przeżyło ponowny rozkwit w okresie hellenistycznym. Powstało sanktuarium Glafkosa, sanktuarium Demeter, grobowce wykute w skale, wieże obronne.

W 67 r. p.n.e. Kwintus Cecyliusz Metellus Kretycki zdobył Knossos i założył rzymską kolonię zwaną Colonia Julia Nobilis. Z tego okresu pochodzi „dworek Dionizosa” ze wspaniałymi mozaikami.

W epoce bizantyjskiej Knossos było siedzibą biskupa, a pozostałości bazyliki z VI w. n.e. do dziś zachowały się.

Po arabskim podboju Krety, port w Heraklion zaczął zyskiwać na znaczeniu, a Knossos powoli popadało w zapomnienie

Knossos zostało odkryte w 1878 roku przez Minosa Kalokairinosa.

W 1900 r. systematyczne prace wykopaliskowe rozpoczął A. Evans, które prowadził do 1931 roku. Od tego czasu prace wykopaliskowe są kontynuowane przez Angielską Szkołę Archeologii oraz 23. Eforat Starożytności Prehistorycznej i Klasycznej.

Powiązania mitologiczne

Powietrze na Krecie przepełnione jest mitologią. Opowieści, z których słyną różne rejony wyspy, układają się w jedną, znaną i ciekawą całość.

Wszystko zaczęło się na plaży Matala, na którą Zeus, pod postacią białego orła, sprowadził piękną księżniczkę o imieniu Europa. Stamtąd polecieli dalej, do Gortyny, by pod legendarnym platanem, posiąść dziewczynę. Oczywiście bóg Olimpu nie był zbyt długo wierny, jednak miłosna przygoda Zeusa, których miał wiele, pozostawiła ważny owoc w postaci trzech synów; Minosa, Radamantysa oraz Sarpedona.

Minos został królem miasta Knossos. Mieszkał w pięknym i ogromnym pałacu. Dobrym był człowiekiem i władcą. Niestety, życie przysporzyło mu wiele cierpień. Żona Pasifae, zdradziła go z pięknym i dorodnym bykiem. Wydaje się nam to odrażające, jednak w tamtych czasach znana i często akceptowana była rozwiązłość, także między członkami najbliższych rodzin. Seks ze zwierzętami był czymś dopuszczalnym.

W każdym bądź razie, jako owoc zdrady narodził się pół człowiek, pół byk. Król Minos, w złości nazwał dziwnego stwora Minotaurem i umieścił w labiryncie zaprojektowanym i wybudowanym przez słynnego i cenionego architekta, Dedala.

Zdrada żony to nie koniec trosk króla.

Bardzo dużą popularnością cieszyły się ateńskie zawody poskramiania byków. W trakcie jednych z nich zginął, dosłownie rozszarpany na strzępy, syn Minosa. W szale rozpaczy i ogromnej złości, władca nakazał by co dziewięć lat, przysyłano siedem dziewcząt i siedmiu chłopców. Zamykani w labiryncie stawali się zabawką i pokarmem Minotaura.

Jednym ze statków przyjechał waleczny Tezeusz, syn króla Egeusza, z pobliskiego Płw. Sunion. Zdołał pokonać Minotaura, a dzięki nici Ariadny nie zgubił się w labiryncie. Król znów poczuł się oszukany i zdradzony przez los. W akcie zemsty kazał wrzucić do labiryntu Dedala z synem Ikarem.

Historia Dedala i Ikara, którzy wyswobodzić się z labiryntu mogli tylko w jeden sposób, kończy się tragicznie. Ogromne skrzydła zlepione woskiem miały dać im obu wolność. Ikar, zafascynowany widokiem z góry zbyt wysoko wzleciał. Topniejący od promieni słonecznych wosk nie utrzymał piór a młodzieniec spadł z ogromnej wysokości i poniósł śmierć na miejscu.

Zwiedzanie Pałacu w Knossos na Krecie

Starożytne pozostałości Knossos, rozsiane są po bardzo dużym obszarze.

Zachowane zabytki pochodzą z okresu neopałacowego, do którego należy drugi pałac (1.700–1.450 p.n.e.) i różne inne zespoły budynków.

Oprócz pozostałości z epoki minojskiej, zachowały się również zabytki z późniejszych okresów, co dowodzi ciągłego zamieszkiwania.

Oprócz minojskiego kompleksu pałacowego, zwiedzający mogą zobaczyć prywatne domy z bogatą dekoracją freskową wewnątrz, kilka budynków publicznych i kilka ośrodków religijnych.

Z czasów rzymskich przetrwał prywatny rzymski dom perystylowy z wspaniałymi mozaikowymi podłogami.

Neolityczna, czyli pierwsza osada została odkryta pod centralnym dziedzińcem pałacu, na głębokości 7 m. Miała charakter półtrwały, stopniowo zamieniając się w miasto z domami z kamiennymi fundamentami i glinianą nadbudową, które zamieszkane były na stałe. Osada prawdopodobnie zajmowała obszar tak duży, jak późniejszy pałac minojski, na niej zbudowany. Zabudowania z okresu przedpałacowego prawie w ogóle się nie zachowała, ponieważ została w dużej mierze zniszczona przez budowę pałacu.

Rozwój gospodarczy i polityczny doprowadził około 2.000 r. p.n.e. do założenia pierwszego pałacu. Wokół centralnego dziedzińca powstały cztery skrzydła z apartamentami królewskimi, warsztatami, sanktuariami, magazynami, skarbcami, salą tronową i salami bankietowymi.

W następnych wiekach powstały kolejne kompleksy budowlane dokumentujące szybki rozwój.

„Mały Pałac” datowany na XVII–XV w. p.n.e. znajduje się na zachód od głównego pałacu i posiada wszystkie pałacowe elementy architektoniczne, czyli ociosany kamień, sale recepcyjne, salę perystylową, podwójny dwór z wieloma drzwiami oraz cysternę-sanktuarium oczyszczające.

„Dwór Królewski” z XIV w. p.n.e. znajduje się na północny wschód od pałacu. Ma on silny charakter religijny i mógł być rezydencją prominentnego członka arystokracji lub hierarchii. Charakterystycznymi elementami dworu są liczne drzwi, krypta hipostylowa z filarem i podwójne schody.

„Dom Malowideł” datowany na XV–XII w. p.n.e., znajduje się na północny zachód od Pałacu. Jest to niewielki dom o charakterze miejskim z bogatą dekoracją freskową wnętrza.

„Dom Gościmnny” znajduje się na południe od pałacu i był uważany za miejsce przyjmowania i pobytu gości. Odkryto tu salę z freskami i łaźnię.

„Niezbadany Dom” datowany na XIV do XII w. p.n.e., znajduje się na północny zachód od pałacu i ma charakter prywatnego rzemiosła.

„Królewski Grobowiec-Sanktuarium” (XVII–XIV w. p.n.e.) znajduje się około 600 m na południe od pałacu. Prawdopodobnie pochowano tu jednego z ostatnich królów Knossos. Charakterystycznymi elementami architektonicznymi grobowców są: wejście z dziedzińcem, portyk i niewielki przedsionek oraz krypta hipostylowa z dwoma filarami.

„Dom Arcykapłana” znajduje się 300 m na południe od „Królewskiego Grobowca”. Znaleziono tu kamienny ołtarz z dwiema kolumnami, obramowany podwójnymi podstawami z toporami.

„Dom Południowy” (XVII–XV w. p.n.e.) znajduje się na południe od pałacu i jest prywatną, trzypiętrową rezydencją miejską ze zbiornikiem oczyszczającym i kryptą hipostylową.

Z późniejszych okresów charakterystycznym przykładem zabytku jest „Dwór Dionizosa” (II w. n.e.), prywatna rzymska rezydencja w perystylu z wspaniałymi mozaikowymi posadzkami autorstwa papieża Apolinarego, przedstawiającymi Dionizosa.

Sztuka w Pałacu w Knossos na Krecie

Pałac w Knossos zadziwia nie tylko architekturą. Znalezione tu zdobienia ścienne, artefakty i elementy codziennego użytku wzbudzają zachwyt nie tylko archeologów.

Poniżej przedstawione są zaledwie trzy przykłady z ogromnej ilości eksponatów wystawionych w Muzeum Archeologicznym w Heraklionie.