Zamek w Monolithos

Miasteczko Monolithos to niezwykle malownicza wioska, która zachwyca wąskimi uliczkami i kamiennymi domami. Swoją nazwę zawdzięcza ogromnemu monolitowi skalnemu, który się nad nią wznosi.

Na szczycie 236 metrowej góry, w czasach antycznych, znajdowała się wieża strażnicza. Później, w czasach bizantyjskich, postawiony został zamek.

W 1476 roku, bizantyjski zamek został gruntownie odnowiony i wzmocniony przez Rycerzy Zakonu Joannitów. Ze względu na położenie i doskonałe naturalne fortyfikacje, zamek był jedną z czterech silnych twierdz Rodos i prawdopodobnie nigdy nie został zdobyty.

Zniszczony herb nad bramą potwierdza, że budowę rozpoczęto za czasów, gdy Wielkim Mistrzem Zakonu był Pierre d'Aubusson.

Celem fortyfikacji było nadzorowanie całego południowego Rodos i zapewnienie ochrony mieszkańcom przed piratami i innymi wrogami. Zgodnie z dekretem z 1479 roku, mieszkańcy pobliskiej wioski otrzymali nakaz schronienia się w murach zamku na wypadek ataku wroga.

Trudno o więcej informacji na temat historii zamku Monolithos.

Wydaje się, że po skutecznym oblężeniu Rodos przez Imperium Osmańskie w 1522 roku i wycofaniu się joannitów, zamek wpadł w ręce Turków.

Gdy w XVII w. ustały obawy o najazdy piratów, zamek przestał być użyteczny, a ponieważ nie był zbyt wygodny, prawdopodobnie został stopniowo porzucony.

Aby dotrzeć do zamku, trzeba pokonać wiele kamiennych schodów.

Na szczycie góry, zewnętrzne mury zachowały się w dość dobrym stanie, jednak nigdy nie zostały odrestaurowane po opuszczeniu przez Rycerzy Zakonu Joannitów.

Wewnątrz fortyfikacji zachowały się cysterny, fragmenty wież i arkad oraz kościół poświęcony św. Pantelejmonowi.

Zamki na Rodos

Zamków i wież na Rodos jest co najmniej kilkadziesiąt.

Poniżej zostało opisanych pięć, najważniejszych.

Zamek w Asklipio

Zamek położony jest na wzgórzu o wysokości 200 metrów, na wschód od niewielkiej wioski Asklipio, około 4 km od wybrzeża.

Nazwa wioski wywodzi się od istniejącego tu niegdyś asklepiejonu, czyli świątyni Asklepiosa, boga sztuki lekarskiej, powiązanej z ośrodkiem medycyny i terapii. Metody leczenia oparte zostały na praktykach przyrodoleczniczych i diagnostycznej inkubacji, czyli spędzeniu nocy w świętym miejscu w oczekiwaniu na sen wróżebny lub uzdrowienie.

Nie są znane szczegóły dotyczące historii zamku.

Z płaskorzeźby przy wejściu z całą pewnością wiadomo, że zamek przeszedł przebudowę przez Joannitów w 1473 roku.

Bardzo prawdopodobne jest, że na wzgórzu wcześniej stała bizantyjska forteca. Taką tezę postawił na początku XX wieku włoski badacz Gerola. Swoją teorię oparł na tym, że:

• zauważalnych jest kilka faz budowy zamku w okresie średniowiecza,

• blanki, czyli zwieńczenie murów tzw. zębami, nie przypominają żadnych stosowanych na Rodos,

• wnętrze zamku jest niezwykle podwyższone w stosunku do bramy i otoczenia zewnętrznego, co także nie jest stosowane.

Obwód fortyfikacji wynosił około 110 m, co obejmowało przestrzeń wewnętrzną o powierzchni 750 m². Uwagę zwraca niezwykła grubość zewnętrznego muru obwodowego, która wynosiła od 1,30 do 1,50 metra.

Część skalistego wzgórza, zwłaszcza jego zachodnia strona, jest stroma dlatego nie potrzebowała dodatkowych zabezpieczeń. Północną stronę chroniła sucha fosa.

W pierwotnej formie zamek posiadał 4 wieże, stąd często nazywany jest "zamkiem z czterema wieżami".

Zachowały się ślady tynku na kwadratowej wieży w północno-zachodnim narożniku zamku. Uważa się, że została pierwotnie zbudowana przez Zakon Rycerzy Joannitów i początkowo służyła wyłącznie do obserwacji, gdyż miejsce zapewniało dobrą widoczność w kierunku wybrzeża i lądu.

W XV wieku Joannici wznieśli półcylindryczną wieżę w południowo-wschodnim narożniku, która właściwie nie jest wieżą, a raczej wzmocnieniem i zaokrągleniem narożnika muru.

Nie zachowała się wieża w północno-wschodnim narożniku, natomiast z położonej w południowo-zachodnim pozostała jedynie podstawa.

Na terenie fortyfikacji znajdowały się dwie cysterny ze sklepionym dachem oraz niezidentyfikowane budynki.

Nad głównym wejściem zwieńczonym łukiem znajdowała się rama z inskrypcją dedykacyjną potwierdzającą że główne prace nad zamkiem zostały wykonane w 1473 roku.

Zamek, ze względu na położenie, umożliwiał obserwację dużej części wschodniego wybrzeża i dróg prowadzących na południe wyspy. Zapewniał ochronę osady i okolicznych terenów rolniczych.

Wieś Asklipio nie należy do miejsc popularnych turystycznie. Tym bardziej warto zatrzymać się w jednej z niewielu kawiarni czy barze gdzie zatrzymują się sami mieszkańcy.

Na głównym placu znajduje się Kościół Zaśnięcia Najświętszej Marii Panny datowany na 1060 rok. Wnętrze kościółka kryje piękne freski pokrywające całe wnętrze, zarówno ściany jak i sklepienie. Zważywszy na wiek świątyni, malowidła zachowane są w naprawdę dobrym stanie. Tematyką malowideł są sceny z Księgi Rodzaju Starego Testamentu, obejmujące stworzenie Ewy z żebra Adama, czy wygnanie ich obu z ogrodu Eden.

W kościele obowiązuje całkowity zakaz fotografowania.

Tuż obok, w starej tłoczni oliwy znajduje się niewielkie, lokalne muzeum kryjące ludowe elementy codziennego użytku oraz ikony i elementy zabytków miejscowych.

Zamek w Lindos na Rodos

Lindos to główne na Rodos stanowisko archeologiczne usytuowane na stromym klifie o wysokości 116 m.

Akropol w Lindos to nie tylko wspomnienie po świętym miejscu z czasów starożytnych. Był wykorzystywany także później, przez Rzymian, Bizantyjczyków, Joannitów i Turków.

Najważniejsze zabytki akropolu pochodzą ze starożytności. Należą do nich: świątynia Ateny, propyleje, hellenistyczna stoa, wykuty w skale relief statku oraz hellenistyczny mur otaczający akropol.

Z okresu bizantyjskiego, wzbudzającym zainteresowanie zabytkiem, jest kościół św. Jana pochodzący z XII lub XIII wieku. Prawdopodobnie został wzniesiony na ruinach wczesnochrześcijańskiej bazyliki z V lub VI w., co potwierdzają zachowane fragmenty architektury typowe dla tego okresu.

Budowle z okresu panowania na Rodos Zakonu Joannitów, zostały zbudowane prawdopodobnie krótko przed 1317 rokiem, chociaż dokładna data nie jest znana. Wiadomo jednak, że powstały w większości na budowlach bizantyjskich.

Z zachowanych do dziś zabytków należą długie schody prowadzące do kwatery głównej Rycerzy św. Jana.

Więcej informacji znajdziesz w Przewodniku Heliosa

Zamek w Średniowiecznym Mieście Rodos

Dziś, dla zwiedzających wyspę, najważniejszy i z całą pewnością najsłynniejszy jest Wielki Pałac Mistrzów. Nic dziwnego, w zasadzie całe średniowieczne miasto otoczone rozbudowanymi murami, jest jednym z najlepiej zachowanych i najbardziej zabytkowych zamków na świecie. Głównie za sprawą Rycerzy Zakonu Joannitów, którzy okupowali wyspę od 1309 do 1522 roku.

Miasto Joannitów było świadkiem dwóch najważniejszych oblężeń w historii wyspy:

• w 305 r. p.n.e. przez Demetriusza Siegera, oraz

• w 1522 r. przez Sulejmana Wspaniałego.

Miasto Rodos zostało założone w 408 r. p.n.e. na najdalej na północ wysuniętym krańcu wyspy. Zostało zbudowane na podstawie dobrze rozwiniętego systemu miejskiego, zaprojektowanego przez słynnego Hippodamosa z Miletu.

Od samego początku było bramą do Morza Egejskiego i zajmowało strategiczne miejsce na szlakach handlowych między Zachodem a Wschodem. Było ważnym przystankiem dzięki dobrze chronionym portom.

Pod koniec IV w. p.n.e. miasto było otoczone mocnymi murami, które pozwoliły odeprzeć oblężenie Demetriusza w 305 r. p.n.e. Informacja, że miasto Rodos jest nie do zdobycia, szybko się rozeszła. Co więcej, słynny Kolos Rodyjski, zbudowany jako podziękowanie za zwycięstwo, został sfinansowany przez pozostawione przez Macedończyków machiny oblężnicze.

W 1309 roku, gdy Zakon Joannitów zdobył Rodos, stolica nadal była bogata, lecz powoli, ale systematycznie podupadała. Rycerze przywieźli nie tylko ogromny majątek, ale też nowe tchnienie które skutecznie na wiele lat wzmocniło obronność wyspy.

I dobrze, bo oddalone o zaledwie 18 km Imperium Osmańskie, bardzo interesowało się zdobyciem wyspy. Na szczęście, Rycerze Świętego Jana mieli duże doświadczenie w budowie twierdz i fortyfikacji, po przez prawie trzy stuletnim pobycie w Ziemi Świętej.

Rozbudową murów miejskich zajął się Wielki Mistrz Antonio Fluvian de Riviere, który zburzył większość bizantyjskich fortyfikacji. Rozbudowa spowodowała, że miasto Rodos otoczone zostało murem zataczającym obecny obszar, czyli około 104 akrów.

Pałac powstał w miejscu, w którym znajdował się bizantyjski fort z VII wieku.

Działania budowlane szybko okazały się przydatne. W 1440 roku, sułtan Egiptu, po 40 dniach nieudanych prób oblężenia miasta, musiał odjechać pokonany.

40 lat później, w 1480 roku, wojska osmańskie pod dowództwem Mehmeda II próbowały zdobyć miasto z armią liczącą 100 000 żołnierzy i 170 statków. Odwaga Rycerzy i silne fortyfikacje ponownie zdołały odeprzeć wroga.

Zaledwie rok później, bo w 1481 roku nastąpiło niszczycielskie trzęsienie ziemi. Skutki były tragiczne. Straty obejmowały nie tylko te w budowlach. Zginęło wówczas około 30 000 ludzi.

Zakon Joannitów zdawał sobie sprawę, że osłabiona wyspa jest łatwym celem. Trzeba było jak najszybciej odbudować, wzmocnić a nawet przebudować fortyfikacje tak, aby wytrzymały ostrzał armatni.

Uruchomione zostały duże środki finansowe. Sprowadzeni zostali najlepsi włoscy architekci wojskowi, m.in. Matteo Gioeni, Basilio della Scuola, Gerolamo Bartolucci i Gabriele Tadino da Martinengo. Dwaj ostatni byli obecni na Rodos podczas ostatniego oblężenia w 1522 roku.

Imperium Osmańskie, pod dowództwem Sulejmana Wspaniałego, powróciło na Rodos w 1522 roku. Turecka armia liczyła 100 000 wojowników i 400 statków. Miasto było bronione przez 600 rycerzy zakonu i 4 500 żołnierzy.

W grudniu 1522 roku, po 6 miesiącach nieustających walk, Wielki Mistrz Philippe Villiers de l'Isle Adam zdał sobie sprawę, że nie zdołają odeprzeć wroga, a mieszkańcy są umęczeni. Podpisał kapitulację w której wynegocjował możliwość odpłynięcia zakonu na własnych statkach.

Osmanowie naprawili mury, ale nie dodawali nowych elementów. Pałac przekształcili najpierw w fort wojskowy, później w więzienie. W 1856 roku został w dużej mierze zniszczony w wyniku wybuchu amunicji w pobliskim kościele św. Jana.

Włosi, którzy zajęli Rodos po 1912 roku, odbudowali pałac pod koniec lat 30 XX wieku. Nie wiadomo czy dzisiejszy pałac jest autentyczną budowlą średniowieczną.

W 1948 roku cała wyspa Rodos, na mocy traktatu pokojowego, została przekazana Grecji, która przekształciła pałac w muzeum.

Wymiary Pałacu Wielkiego Mistrza wynoszą 80×75 m. Po przekroczeniu wejścia obramowanego dwiema imponującymi wieżami, znajduje się duży dziedziniec o wymiarach 50×40 m. W czasach panowania Rycerzy, na parterze znajdowały się magazyny, pomieszczenia pomocnicze, kuchnie, stajnie. Na piętrze Wielki Mistrz miał swoje apartamenty. Była tam sala ceremonialna, sala rady, jadalnia i prawdopodobnie biura niektórych służb administracyjnych.

Powiązane linki

Więcej informacji znajdziesz w Przewodniku Heliosa

Zamek w Kritini

W środkowo-zachodniej części wyspy, w pobliżu miejscowości Kamiros Skala, wznosi się imponująca twierdza Kritinia.

Początkowo osada, założona przez kreteńskich uchodźców, znajdowała się nad morzem, jednak w obawie przed najazdami piratów, w okresie postbizantyjskim została przeniesiona wyżej w góry.

Starożytna osada ostatecznie została zatopiona. Do dziś przetrwało niewiele ruin. Większość z nich znajduje się w morzu. Na lądzie zachowały się jedynie ruiny wczesnochrześcijańskiego kościoła.

Z osadą Kritinia związana jest jedna z greckich mitologii

Althaimenes był pierworodnym synem Catreasa i wnukiem Minosa, króla Krety.

Catreas usłyszał wyrocznię, zgodnie z którą zostanie zabity przez jedno ze swoich dzieci. O przepowiedni dowiedział się Althaimenes.

W obawie przed spełnieniem się wyroczni, Althaimenes opuścił Kretę i popłynął na Rodos. Założył osadę, którą nazwał Kritinia, co oznacza "Nowa Kreta".

Wiele lat później, gdy Catreas był już stary i uznał, że przepowiednia już się nie spełni, przybył na Rodos aby przekazać swój tron pierworodnemu synowi.

Althaimenes i mieszkańcy wioski uznali zbliżający się statek, za piracki. Zaatakowali wszystkich schodzących na ląd, a Althaimenes rzucił w ojca włócznią, dopełniając wyroczni.

Zamek został wzniesiony w 1472 roku w celu ochrony mieszkańców przed atakami Imperium Osmańskim. Jego budowę ukończono w XVI wieku.

Nad zamkiem pracowali wybitni inżynierowie tamtych czasów, którzy zadbali o to, by był odporny na nowe osiągnięcia techniki obronnej, czyli na ostrzał armatni. Osada przy zamku została nazwana Kasteli i nosiła tę nazwę aż do wyzwolenia Dodekanezu.

W 1658 roku Francesco Morosini podjął próbę zdobycia Rodos. Dopłynął do plaży w Kameiros Skala. Garnizon stacjonujący w zamku, powiadomiony wcześniej z Chalki, o możliwym ataku, zdołał przygotować się i odeprzeć atak.

Po tym wydarzeniu bezpieczeństwo osady opierało się na zamku, które nazwano Kastello. Podobnie, aż do wyzwolenia Dodekanezu, wieś nazywała się Kastellos, czyli twierdza.

Zamek Kritinia to połączenie stylu bizantyjskiego i średniowiecznego, co potwierdza ciągłość użytkowania. Wewnątrz murów znajdują się ruiny kościoła katolickiego św. Pawła. Nowsze budynki potwierdzają, że zamek był wykorzystywany przez Włochów jako baza morska.

Forteca ma kształt prostokątny, a jego północna część zwrócona jest ku morzu.

Na wschód od twierdzy znajdują się dwie wieże z herbami Wielkich Mistrzów d'Amboise (1503-1512) i Carretto (1513-1521). Znajdują się tam również słynne herby znanego Mistrza d'Aubussona, który w latach 1476-1503, będąc głową zakonu, budował fortece na całym świecie.